Жанар Балғабаеваның миссиясы қандай?

none

Бұл сұрақтың жауабын табу үін ол туралы qazpolit.org ресурсында жарық көрген деректерге назар аудару керек. Балғабаева Жанар Ерзаққызы 1974 жылдың 15 қаңтарында туған. Алматы облыстық адвокаттар алқасының адвокаты.

Екі мәрте елеусіз

Жанар Балғабаевты оппозиционерлердің нағыз қорғаушысы деп батыл айтуға болады. Кез келгенін қорғай береді. Адвокат кімді қорғайтынын таңдап-талғамайды: ҚДТ мен «Көше» белсенділерін де, тіпті рупордан айырылған Жанболат Мамайды да.

Алайда, Балғабаеваның практикасында ойға қонбайтын жағдай жиі болған. Мысалы, Бота Жардемәлінің інісі және Мұхтар Әблязовтың сыбайласы Ескендір Ерімбетов өз уақытында ерікті қорғаушы ретіндегі қызметінен бас тартқан. Ал адвокаттың құрбысы, қашқын банкир мен «ар-ождан» құрбандарының ақшасына өмір сүретін Бақытжан Төреғожина «саяси тұтқынның» азапталуын айтып долданған.

Төреғожинаның өзі Ерімбетов қамауға алынғаннан кейін өзінің тапсырыс берушісі — Ботагөз Жәрдемәлінің өтініші бойынша әрекет ететінін мойындаған. Сонымен қатар, Ерімбетов өз мерзімін өтеп жатқанда Балғабаева оны қорғау бойынша өзіне жұмыс тауып үлгерген. Бірақ бостандыққа шыққанға дейін Жәрдемәлінің ағасы тағы да Балғабаеваның қызметінен бас тартты. Бірақ, ойлап қарасақ, құқыққорғаушы өз қызметі үшін гонорар алып үлгерген сияқты.

«ҚДТ қызметінің басты бенефициарлары Парижде немесе Киевте емес, Алматыда. Бірінші кезекте бұл адвокаттар Гүлнар Жуасбаева мен Жанар Балғабаева. Оларға қосымша қалта тігу қажет деп ойлаймыз — әблязовтық сыбайластарды қорғаудан алынған барлық ақша өз қалталарына сыймайды. Олардың ең майлы клиенті - Ескендір Ерімбетов. Бұл кісілерден Балғабаева ғана емес, Бақытжан Төреғожина да аузын майлап үлгерген», — деп жазды білетіндер 2018 жылы.

Адвокат Балғабаева атақты емес адамдарды да қорғаған. Мысалы 2016 жылы блогер Ринат Кибраев пен оның әйелі құқыққорғаушының клиенті болған. Олар жезөкшелікпен айналысатындардың притонын ұйымдастырды деп айыпталған.

«19 шілдеде бізге Ринат Кибраев пен Сайран Бекбергеноваға қатысты ҚР ҚК-нің 309-бабы, 2-бөлігі, 1-тармағы — „Жезөкшелікпен айналысуға арналған притондар ұйымдастыру немесе ұстау және жеңгетайлық“ бойынша қылмыс жасады деген күдік бойынша іс берілді. Сот процесі судья Нариман Бегалиевтің төрағалығымен жабық режимде өтіп жатыр», — деп хабарлады Алматы қаласы Алмалы аудандық сотының баспасөз қызметі.

Сот процесінде Ринат Кибраев пен Сайран Бекбергенова кінәсін мойындау түрінде іс жүргізу келісімін жасауға өтініш білдірді. «Іс бойынша мен сотталушылар мен қорғаушылардың кінәні мойындау арқылы процессуалдық келісім жасасу туралы өтініш бергенін ғана айта аламын, оны судья қанағаттандырды. Енді іс прокуратураға жүктеледі. Жақын арада келісімге келе ме, жоқ па — белгілі болады. Сотталушы кінәсін мойындайды, бірақ ол көп жағдайда бас бостандығынан айыру мерзімі берілмеуі үшін оған келісім жасасу оңай деп санайды», — деді сотталушылардың адвокаты Жанар Балғабаева.

Нәтижесінде Кибраев бір жарым жылға бас бостандығынан айырылды, ал оның әйелі бір жылға бас бостандығынан айырылды.

«Қдтлықтар». Арзан және жаппай сауда

Балғабаева 2019 жылы полиция жас «соростықтық» жұп — Әсия Төлесова мен Бейбарыс Толыбековті ұстаған кезде де көзге түсе бастады. 21 сәуірде бұл белсенділер «Алматы Марафон» трассасының жанында «шындықтан қашып құтыла алмайсың», «Менің таңдауым бар» деген жазуы бар плакаттар ілген. Төлесова мен Толыбеков сол күні 15 тәулікке қамалды. Сотталғандар апелляция берді, бірақ сот оны қабылдамады.

Алайда олар плакат белсенділерін мерзімінен бірнеше күн бұрын шығарды.

«Иә, оларды босатты, жастармен сөйлесіп, тәнті бодлым. 15 күн ертең 6 мамырда 9.10-да аяқталады. Қандай шешім, кімнің шешімі, оның негізінде не істелгені белгісіз, оларды да алып келді, екеуін де Әсияның үйіне жеткізді. Кешкі уақытта. Мен арандатулар болады деп қорыққанмын, оларды босатпай, басқа да жаза іліп қояр ма екен деп ойлағанмын. Қалай болғанын түсіндіре алмаймын. Олар: „біз бостандықтамыз, біз бақыттымыз, алаңдамаңыз. Қолдау көрсеткендеріңіз үшін рақмет“», — деп түсіндірді Жанар Балғабаева. ҚДТ жақтаушыларын Балғабаева жаппай қорғай береді: мұндай кішігірім жұмыс үшін Әблязов үлкен гонорар бермейді, сондықтан адвокат қдт-лықтардың бірден бірнешеуін қорғауына алады.

Мәселен, 2020 жылдың қаңтар айында Алматы қаласының мамандандырылған ауданаралық әкімшілік соты төрт белсендіні 15 тәулікке қамауға алды, тағы үшеуі алаяқты қолдауға арналған санкцияланбаған акцияға қатысқаны үшін айыппұл салды. Сот белсенділерді бейбіт митингілер өткізу тәртібін бұзғаны үшін кінәлі деп тапты (ҚР ӘҚБтК-нің 488-бабының 3-бөлігі).

«Кеше түстен кейін белсенділер маған қоңырау шалып, 8 қаңтардағы акция үшін ұсталғанын айтты. Асхат Жекебаев блогер Жанара Ахметке Украинада саяси пана беруді талап етіп, Тәуелсіздік монументіне жеке пикетпен шықты. Қалғандары алаңда Ахметті қолдау мақсатында акция өткізіп, Владимир Зеленскийден Қазақстанға Жанар Ахмет экстрадициялаудан бас тартуды талап етті. Іс-шара 10−15 минутқа созылды», — деді Балғабаева.

Руслан Иминахунов, Дархан Валиев, Асхат Жексебаев және еркін Сабаншиев Алматы қаласының әкімшілік қамауға алынғандарға арналған арнайы қабылдау орнына аттанды. Ермек Қозиев 132 550 теңге (шамамен $ 350) көлемінде айыппұл алды, Дәметкен Аспандиярова мен Сағидолла Ақаевқа да айыппұл салынды.

2020 жылғы 14 ақпанда Алматыда бейбіт жиналыстарды өткізу тәртібін бұзды деген айыппен әкімшілік қамауға Бексұлтан Пернебайұлы (10 тәулікке), Нұржан Низамбинов (9 тәулік), Альберт Жылқайдаров (15 тәулік) алынды. Әблязов сектасының тағы бір мүшесі Сәкен Оразов сотта ескерту алды.

Бұл адамдардың бәрі 11 ақпанда қала көшелерінде жаппай бейнебақылау жүйесін орнатуға қарсы науқанға қатысып, қытайлық камералар, соның ішінде бетті тану функциясы бар камералар жалпы бақылау жүйесінің бөлігі бола алады деп қорқатынын мәлімдеді. Бұдан бір күн бұрын Қайырбек Кенжеахметов 15 тәулікке қамауға алынды. Олардың барлығын сотта Жанар Балғабаева қорғады. Бағаласақ, ол өз жұмысын «екілікке» орындады.

Екіұшты адвокат

Балғабаеваның тағы бір клиенті «тәуелсіз» БАҚ-тың бірінде үлкен мақаланың кейіпкері болды. Әңгіме 2020 жылғы 12 желтоқсанда ұсталған Диана Баймағамбетова туралы.

Оған қатысты екі қылмыстық іс қозғалды: Қылмыстық кодекстің 405-баптың 2-тармағы «Қоғамдық немесе діни бірлестіктің не өзге де ұйымның экстремизмді немесе терроризмді жүзеге асыруына байланысты олардың қызметіне тыйым салу немесе тарату туралы сот шешімінен кейін олардың қызметін ұйымдастыру және оған қатысу» және 182-баптың 2-тармағы «экстремистік топ құру, оған басшылық ету немесе оған қатысу» бойынша.

Тергеу материалдарында Қазақстан соты 2020 жылы қызметіне тыйым салған «Көше партиясы» қозғалысы туралы айтылады. 19 мамырда Астанадағы Есіл аудандық соты Мұхтар Әблязов негізін қалаған және 2018 жылы «экстремистік» деп танылған «Қазақстанның демократиялық таңдауы» қозғалысы «Көше партиясы» деп атауын өзгертті және екі қозғалыс та бір экстремистік ұйым болып саналады деп қаулы етті.

Қылмыстық іс материалдарында Диана Баймағамбетованың «Көше партиясы» идеясын қолдайтыны және олар үшін медиаконтент құратыны айтылған. «Дәл сол күні, дәл осы эпизодта, мұндай әрекеттер оның бірдеңе жасады немесе ұйым өкілі деуге негіз береді. Мұның бәрі жалпы тіркестер, дерексіз. Менің қорғаушымның сөздерінде бірде-бір рет „Көше партиясы“ деген сөз болған жоқ», — деп Балғабаева Баймағамбетованың ісіне қатысты түсінік берді.

Адвокаттың айтуынша, оның клиенті ҚДТ немесе «Көше партиясы» мүшесі емес, Дулат Ағаділ бойынша пикеттер мен еске алу шараларына өз бетінше шыққан. Бұл ретте Баймағамбетованы рецидивист пикетші деп атауға болады: ол қамауға алынғанға дейін жалпы алғанда 45 тәулігін әкімшілік қамауда (15 тәуліктен үш рет) өткізді.

Жанар Балғабаева Әблязовтан гонорар алып, арзан флешмобтар өткізуден де тайынбайды. 2020 жылдың қазан айында Алматы полиция департаментінде тергеу әрекеттерін жүргізу кезінде ол ауырып қалды. Қызметкерлер оған жедел жәрдем шақырып, адвокат ауруханаға жеткізілді.

Алайда Балғабаевтың өзі болған оқиғаны зұлым полицейлер оны моральдық және физикалық тұрғыдан қыспаққа алды деп, құжаттарды тартып алғысы келгендей, көзілдірігін құлатты деп сөкті — осыдан оның жағдайы нашарлап кеткен-мыс. Бірақ қиялы ұшқыр адамның өзі даушыл адвокатпен полицейлер жаға жыртысады десе сенбес.

Бірақ Жанар Балғабаеваның екіжүздігі бөлек айтылар әңгіме. Әблязовтің гонорарына жұмыс істеген ол өзге «оппозиция жетекшілерінің» гонорарынан бас тартпақ емес. Тіпті қашқын банкирдің де жеккөретін адамдарынан жұмыс қабылдай беруге дайын. 2020 жылдың ақпан айында Балғабаева 22 ақпанға қараған түні үш тәулікке әкімшілік қамауға алынған Жанболат Мамайды қорғауды қолға алды. Мамай заңсыз митингіге шығуға үндеді деп айыпталған.

Тура бір жылдан кейін Балғабаева пікірлес Мамай — Абзал Достияровтың қорғаушысы болды. Адвокатымыз осындай екіұшты болып шықты.

Айдары: Дүрбі 05.12.2023 57

Қатысты мазмұн